Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) 2026: Makine Hibesi ve Personel Desteğine Kapsamlı Rehber

Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES), T.C. Ticaret Bakanlığı Esnaf Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ve Bakanlık faaliyet alanındaki kooperatiflere makine-ekipman alımı ile nitelikli personel istihdamı için geri ödemesiz hibe desteği sağlayan bir programdır. Makine ve ekipman alımlarında hibeye esas proje tutarı üst sınırı 1.000.000 TL (KDV ve diğer vergiler hariç) olup bu tutarın yüzde 75’ine kadarı Bakanlıkça hibe olarak karşılanabilmektedir; ortaklarının en az yüzde 90’ı kadınlardan oluşan kooperatifler ise bölgeye göre belirlenen daha yüksek bir hibe oranından yararlanabilmektedir. Nitelikli personel istihdamı desteğinde yıllık 1 personel için 420.000 TL, 2 personel için toplam 840.000 TL’ye kadar yüzde 100 oranında hibe imkânı sunulmaktadır.

KOOP-DES Nedir? Bakanlığın Kooperatife Yönelik İlk Doğrudan Mali Destek Programı

KOOP-DES Uygulama ve Değerlendirme Kılavuzunun giriş bölümünde açıkça belirtildiği üzere bu program hayata geçirilene kadar Ticaret Bakanlığı faaliyet alanındaki kooperatiflere Bakanlıkça doğrudan herhangi bir mali destek sunulmamaktaydı. Programın hazırlık sürecinde kapsamlı bir saha analizi yapılmış, anket çalışmaları ve çalıştaylar düzenlenmiş, yurt dışı uygulamaları incelenmiş ve bu çalışmalar sonucunda KOOP-DES’in çerçevesi belirlenmiştir.

Programın yasal dayanakları şunlardır: 24/04/1969 tarihli 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 86. maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendi, 10/07/2018 tarihli 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 453. maddesinin (ı) bendi ve 30/07/2013 tarihli 28723 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kooperatifçilik Proje Destek Yönetmeliği. Yönetmelik en son 27/02/2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete ile güncellenmiştir.

Program; kooperatif ve üst kuruluşlarının üretim ve istihdama katkısı olacak yatırım projelerini desteklemeyi, faaliyetlerinde etkinlik ve verimliliği artırmayı, teknoloji ve yeni üretim tekniklerinden yararlanmalarını sağlamayı ve bireysel tasarrufların uygun kooperatif girişimcilik modelleri ile ekonomiye kazandırılmasını hedeflemektedir.

KOOP-DES’e Kimler Başvurabilir? Hangi Kooperatifler Uygun?

KOOP-DES’e başvurabilmek için kooperatifin Kooperatif Bilgi Sistemi’nde (KOOP-BİS) kayıtlı olması ve kuruluş, işleyiş ile denetim hizmetlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülmesi zorunludur. Tarımsal amaçlı kooperatifler Tarım ve Orman Bakanlığı’nın, yapı kooperatifleri ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın faaliyet alanında yer aldığından bu iki tür bu program kapsamı dışındadır.

2026 yılı çağrı döneminde Ticaret Bakanlığı, programın bu çağrı döneminde ortaklarının çoğunluğunu kadınların oluşturduğu ve kadın emeğini değerlendirme amacı güden kooperatifleri öncelikli hedef kitle olarak belirlemiştir. Uygun kooperatif türlerine örnek olarak el sanatları kooperatifleri, tüketim kooperatifleri, üretim kooperatifleri, tekstil kooperatifleri ile gıda üretim ve işleme kooperatifleri verilebilir.

Başvurularda aranacak kriterler şunlardır:

• Kuruluş, işleyiş ve denetim işlemlerine ait hizmetleri Bakanlıkça yürütülüyor olmalıdır
• Proje kooperatifin faaliyet konusuyla uyumlu, üretim ve istihdama katkı sağlayacak ve sürdürülebilir nitelikte olmalıdır
• Aynı proje konusunda 4 yıl içinde daha önce hibe desteği alınmamış olmalıdır
• Başvurulan proje konusunda başka bir kamusal destekten yararlanılmamış olmalıdır
• Ortaklarının en az yüzde 90’ı kadınlardan oluşan kooperatif avantajından yararlanmak isteyenler bu oranı KOOP-BİS üzerinden belgelemelidir
• Alınan fiyat teklifleri teknik özelliklere, maliyetler ise piyasa fiyatlarına uygun olmalıdır
• Başvuru formları imzaya yetkili yönetim kurulu üyelerince imzalanmış olmalıdır
• Kooperatif herhangi bir sebeple dağılmış sayılmamalıdır
• Yevmiye, kebir, envanter, genel kurul toplantı ve müzakere ile yönetim kurulu karar defterlerinin açılış tasdikleri yapılmış olmalıdır
• Başvuru formu ve ekleri Yönetmelik ve Kılavuz hükümlerine uygun olmalıdır

Mal Alım Desteği: 750.000 TL’ye Kadar Hibe Nasıl Hesaplanır?

KOOP-DES Kılavuzu‘nun 4.2. bölümü uyarınca hibeye esas proje tutarının azami sınırı 1.000.000 TL’dir (KDV ve diğer vergiler hariç). Bu sınırın yüzde 75’ine kadarı, yani en fazla 750.000 TL, Bakanlıkça hibe olarak karşılanabilmektedir. Kooperatifin katkı payını karşılaması zorunludur; bu katkı payının finansmanında da başka kamusal desteklerden yararlanılmamış olması şarttır.

Not: KDV ve diğer vergiler her durumda kooperatif tarafından karşılanır; hibe hesaplamasında yer almaz.

Hibe Kapsamına Giren ve Girmeyen Giderler

Hibe kapsamında karşılanan giderler:

• Kooperatifin faaliyet konusuyla uyumlu makine ve/veya ekipman alımı
• Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra gerçekleştirilen alımlar
• Teknik şartnameye uygun ve hibe sözleşmesinde yer alan mallar
• Hibe sözleşmesinde öngörülen süre içinde gerçekleştirilen ve belgelere dayandırılan giderler

Hibe kapsamı dışında kalan giderler:

• Her türlü borç ödemeleri ve faiz giderleri
• Başka kamu kaynağından finanse edilen harcamalar
• Kira, kur farkı ve bankacılık giderleri
• Ayrı faturalanmış nakliye ve montaj giderleri
• Her türlü vergi, sigorta giderleri ve bunlara ait cezalar
• Makine ve ekipman hariç ikinci el mal alım giderleri
• Arazi, arsa ve bina alım ile yapım giderleri
• Her türlü hammadde ve yarı mamul alımları
• Taşıt alım giderleri ve bina gider kalemleri (yakıt, su, elektrik, aidat)
• Muhasebe ve avukatlık ücretleri ile proje yönetimi giderleri
• Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce gerçekleştirilen giderler

Nitelikli Personel İstihdamı Desteği: Yüzde 100 Hibe İmkânı

Pek çok kooperatif yöneticisinin habersiz olduğu bu destek türü, makine alım desteğiyle birlikte veya son iki yıl içinde mal alımı hibesi almış kooperatifler tarafından ayrıca kullanılabilmektedir. Kılavuz’un 6.2. bölümüne göre hibeye esas proje tutarının azami sınırı yıllık 1 personel için 420.000 TL, 2 personel için toplam 840.000 TL’dir; hibe oranı azami yüzde 100’e kadar çıkabilmektedir. Azami destek süresi 1 yıldır.

1 personel için hibe hesaplama örnekleri:

2 personel için hibe hesaplama örnekleri:

Önemli: Son iki yıl içinde mal alımı hibesi almış kooperatifler, 4 yıl kısıtı dolmadan nitelikli personel desteğine ayrıca başvurabilirler. İki desteği aynı anda almak isteyenlerin mal alımı başvurusuyla birlikte personel desteği başvurusunu da yapması gerekmektedir.

Nitelikli Personel Kimdir? Hangi Unvanlar Uygun?

Kılavuz’un 6.3. bölümüne göre nitelikli personel; en az lisans düzeyinde mezun, kooperatifin faaliyet alanına uygun ve kooperatifin son dört aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesi’nde bulunmayan yeni istihdam edilecek kişilerdir. Gıda mühendisi, tekstil mühendisi, makine mühendisi, ekonomist, pazarlama uzmanı ve kooperatifin üretim izninin gerektirdiği mühendislik dallarından mezunlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Mevcut çalışanlar arasında bu nitelikleri taşıyan kişiler bulunuyorsa destek verilmez. Kamu çalışanları, emekliler, yabancı uyruklu kişiler ve kooperatif yönetim ile denetim kurulu üyeleri nitelikli personel olarak istihdam edilemez.

Kadın Kooperatifleri İçin Ek Avantaj: Daha Yüksek Hibe Oranı

Kılavuz’un 4.2. bölümü uyarınca ortaklarının en az yüzde 90’ı kadınlardan oluşan kooperatifler için hibe destek oranı bulunduğu bölgeye göre belirlenmektedir; bu oran standart yüzde 75’ten daha yüksek olabilmektedir. Ticaret Bakanlığı 2026 yılı çağrı dönemini kadın emeğini değerlendiren kooperatiflere öncelik tanıyarak açmıştır. Kadın ortak oranı, başvuru formu ekinde sunulan kimlik fotokopilerinden KOOP-BİS üzerinden kontrol edilmektedir.

Uyarı: Kadın kooperatifi avantajından yararlanmak için ortakların en az yüzde 90’ının kadın olması zorunludur. Bu oranın altındaki kooperatifler standart hibe oranından yararlanır. Güncel bölgesel oranları esnafkoop.ticaret.gov.tr adresindeki Yönetmelik ekinden kontrol etmenizi öneririz.

KobiTime ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda bu oranı sağlamaya yakın kooperatiflerin başvurudan önce ortak listesini güncelleyip KOOP-BİS kaydını teyit etmelerinin kritik önem taşıdığını belirtmek isteriz. Yüzde 89 oranıyla başvuran bir kooperatif kadın avantajından yararlanamaz ve bu durum hibe hesabını doğrudan etkiler.

KOOP-DES Başvuru Süreci: Adım Adım Rehber

Başvurular dijital ortamda değil, elden teslim yöntemiyle yapılmaktadır. Kılavuz’un 4.4.3. bölümüne göre Proje Başvuru Formu iki nüsha, ekleri ise tek nüsha olarak kooperatif merkezinin bulunduğu ildeki Ticaret İl Müdürlüğü’ne elden teslim edilir.

1 – Faaliyet konunuza uygun makine/ekipman için en az 3 fiyat teklifi alın (hibeye esas proje tutarı 750.000 TL ve altında ise doğrudan temin usulü) ya da ihale komisyonu kurarak pazarlık usulünü başlatın (750.000 TL üzerinde). Proje Başvuru Formu doldurulmadan önce bu adım tamamlanmış olmalıdır.

2 – Proje Başvuru Formu’nu (Ek 1-a), Taahhütname 1 ve Taahhütname 2 ile birlikte eksiksiz doldurun. Nitelikli personel desteği de talep ediyorsanız Ek 2-a formunu aynı anda hazırlayın.

3 – Ticaret İl Müdürlüğü’ne elden 2 nüsha form, 1 nüsha ek ile teslim edin. Son başvuru günü tatile denk gelirse takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar kabul edilir.

4 – İl Proje Yürütme Birimi başvuruyu 5 iş günü içinde inceler. Eksik belgeler tespit edilirse kooperatife bildirilir ve 5 iş günü içinde düzeltme hakkı tanınır.

5 – İl Proje Komisyonu projeyi değerlendirir. En az 80 puan alan başvurular Merkez Proje Komisyonu’na gönderilir; yetersiz puan alan başvurular iade edilir ve tekrar kabul edilmez.

6 – Bakan Yardımcısı başkanlığındaki Merkez Proje Komisyonu, raporların sunulmasından itibaren en geç 20 gün içinde nihai kararı verir. Sonuçlar esnafkoop.ticaret.gov.tr adresinde duyurulur.

7 – Duyurudan itibaren 20 gün içinde İl Müdürü ile hibe sözleşmesini imzalayın. Zorunluluk hallerinde bir defaya mahsus 30 güne kadar ek süre alınabilir.

750.000 TL Eşiği: Satın Alma Usulünüzü Belirliyor

Kılavuz’un 5.1. bölümü uyarınca hibeye esas proje tutarı, hangi satın alma usulünün uygulanacağını doğrudan belirlemektedir. Bu ayrımı kaçırmak hem ihale sürecinin yenilenmesine hem de söz konusu giderlerin hibe kapsamı dışında kalmasına yol açar.

Uyarı: Pazarlık usulünde İl Proje Yürütme Birimi’nden yazılı onay almadan yükleniciye sözleşmeye davet mektubu göndermeyin. Onay alınmadan yapılan ihale işlemleri yenilenir; bu işlemlerin giderine hibe desteği verilmez.

Hibe Sonrası 4 Yıl Mülkiyet Kısıtı – Bunu Bilmeden Hibe Almayın

Kılavuz’un 4.9. bölümü açıktır: kooperatif, projenin tamamlanmasından itibaren 4 yıl içinde hibe sözleşmesi kapsamında satın aldığı malların mülkiyetini devredemez ve amacını değiştiremez. Bu kurala uyulmaması halinde hibe kaynaklarından ödenmiş olan tutarın tamamı Yönetmelik’in 22. maddesi çerçevesinde kanuni faiziyle birlikte geri alınır.

Somut senaryo: El sanatları kooperatifi 375.000 TL hibe alarak dikiş ve baskı makinesi satın almıştır. İki yıl sonra kooperatif bu makineleri başka bir esnafa satmak istese dahi 4 yıl kısıtı henüz dolmadığından bunu yapamaz; kuralı ihlal ederse aldığı hibenin tamamını faiziyle iade etmek zorunda kalır.

KOOP-DES Başvurularında Sık Yapılan 5 Hata

KOBİ Time ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda KOOP-DES başvurularında en sık karşılaşılan hatalar şunlardır.

1 – Aynı proje konusunda 4 yıl kısıtını bilmeden mükerrer başvuru yapmak. Kılavuz Madde 3.1/ç açıkça belirtir: aynı proje konusunda 4 yıl içinde hibe desteği alınmışsa yeniden başvurulamaz. Başvurmadan önce kooperatifin geçmiş KOOP-DES geçmişini İl Müdürlüğü üzerinden sorgulayın.

2 – Kadın kooperatifi avantajı için yüzde 90 oranını sağlamadan başvurmak. Ortak listesindeki kadın payını başvuru öncesinde KOOP-BİS üzerinden kontrol edin; oranı sağlamayan kooperatifler standart hibe oranına tabi olur ve bu durum tüm bütçe hesaplamalarını değiştirir.

3 – 750.000 TL üzeri alımlarda pazarlık usulü yerine doğrudan temin uygulamak. Bu hata ihale sürecinin yenilenmesine yol açar; üstelik usulsüz süreçten doğan giderlere hibe desteği verilmez.

4 – Hibe sözleşmesi imzalanmadan önce mal alımını gerçekleştirmek. Kılavuz Madde 4.3.1/b açıktır: gider hibe sözleşmesinden sonra gerçekleştirilmeli ve sözleşmede yer almalıdır. Sözleşme öncesi yapılan alımlar hibeye esas gider kapsamına girmez.

5 – KDV ve vergileri hibeye esas proje tutarına dahil etmek. Proje bedeli tamamıyla KDV ve diğer vergiler hariç hazırlanır. KDV dahil tutar üzerinden hesaplama yapan kooperatifler gerçekte desteklenecek tutarı yanlış tespit eder ve hatalı bütçe planlaması yapar.

KOOP-DES ile birlikte değerlendirilebilecek AB destekli kooperatif ve girişimcilik hibelerini merak ediyorsanız ENHANCER PRO Girişimcilik Hibe Programı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

• KOOP-DES 2026 Uygulama ve Değerlendirme Kılavuzu (T.C. Ticaret Bakanlığı) – https://esnafkoop.ticaret.gov.tr
• Kooperatifçilik Proje Destek Yönetmeliği (RG 28723, 30.07.2013, son değişiklik RG 33181, 27.02.2026) – https://esnafkoop.ticaret.gov.tr/data/69d75489269de10af44386d6/KOOP-DES%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi%20Nisan%202026.pdf
• 2026 Yılı KOOP-DES Duyurusu (Ticaret Bakanlığı, 9 Nisan 2026) – https://esnafkoop.ticaret.gov.tr/duyurular/2026-yili-kooperatiflerin-desteklenmesi-programi-koop-des-duyurusu
• T.C. Ticaret Bakanlığı Resmi Facebook Duyurusu (13 Nisan 2026) – https://www.facebook.com/T.C.TicaretBakanligi/posts/kooperatiflerin-desteklenmesi-programi-basvurulari-kabul-edilmeye-baslanditicare/1360409052800296/
• 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu – https://www.mevzuat.gov.tr
• 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Madde 453 – https://www.mevzuat.gov.tr
• 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu – https://www.mevzuat.gov.tr

Yasal Uyarı

Bu içerik, KOOP-DES 2026 Uygulama ve Değerlendirme Kılavuzu (Ticaret Bakanlığı) esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Başvuru tarihleri, hibe oranları ve destek limitleri her yıl güncellenmektedir; kesin bilgi için esnafkoop.ticaret.gov.tr adresini ve Ticaret İl Müdürlüğü’nü takip ediniz. Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; başvuru sürecinizi Ticaret İl Müdürlüğü veya uzman bir danışmanla birlikte yönetmenizi öneririz. kobitime.com bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumlu tutulamaz. Hatalı bilgi bildirimi için iletisim@kobitime.com adresine yazabilirsiniz.