Kırsal Kalkınma Destekleri – KKYDP 2026 kapsamında hibe alan yatırımcıların makine-ekipman alımı ve inşaat işlerini, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı Satın Alma Esasları çerçevesinde gerçekleştirmesi zorunludur. Temel kural; belirli bir eşiğin üzerindeki alımlarda en az üç farklı tedarikçiden proforma fatura alınması, teknik şartnamenin serbest rekabeti engellemeyecek biçimde hazırlanması ve referans fiyat komisyonunun onayından geçilmesidir. Satın alma sürecindeki usul hataları, hibe miktarının kısmen veya tamamen geri alınmasına yol açabilmektedir.
KKYDP’de Satın Alma Neden Bu Kadar Kritik? Hibe Kaybının Temel Nedeni
KKYDP, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olmayan bir hibe programıdır. Ancak Tebliğ No: 2026/9 ve 18 Nisan 2026 tarihli TRGM Satın Alma Esasları belgesi, hibe alanların satın alma sürecinde uyması gereken kuralları bağlayıcı biçimde düzenlemektedir. Hibe sözleşmesinin imzalanmasıyla birlikte bu kurallar sözleşmenin ayrılmaz parçası haline gelmektedir.
TRGM’nin denetimi başvuru aşamasıyla sınırlı değildir. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra uygulama döneminde ve ödeme talebi aşamasında da satın alma belgelerinin incelenmesi ve saha denetimlerinin yapılması söz konusudur. Satın alma usulüne aykırı tespit edilen alımlar için şu sonuçlar doğabilmektedir: ilgili alıma ait hibe tutarının ödenmemesi, daha önce ödenmiş hibe miktarının kısmen veya tamamen geri istenmesi ve hibe sözleşmesinin feshi.
Bu nedenle KKYDP başvurusu onaylanan her yatırımcının satın alma sürecini, projenin uygulanmasına başlamadan önce Satın Alma Esasları belgesiyle birlikte eksiksiz öğrenmesi gerekmektedir. KKYDP 2026 başvurusu nasıl yapılır rehberimizde başvuru öncesi süreç ayrıntılı ele alınmaktadır.
Alım Türü ve Tutara Göre KKYDP Satın Alma Prosedürleri: Hangi Eşikte Hangi Yol?
TRGM Satın Alma Esasları, alımları iki ana kategoriye ayırmaktadır: makine-ekipman alımları ve inşaat/yapım işleri. Her iki kategori için alım tutarına bağlı olarak üç farklı prosedür devreye girmektedir.
| Alım Türü | Uygulanan Usul | Asgari Belge Gereksinimi | Onay Mercii |
|---|---|---|---|
| Makine-ekipman – düşük tutar | Doğrudan alım usulü | Proforma fatura (1 adet); piyasa araştırması notu | Referans fiyat komisyonu |
| Makine-ekipman – orta tutar | Teklif alma usulü (en az 3 teklif) | 3 bağımsız proforma fatura; teknik şartname; karşılaştırma tutanağı | Referans fiyat komisyonu |
| Makine-ekipman – yüksek tutar | İhale usulü | Teknik şartname; ilan; değerlendirme komisyonu tutanağı | TRGM / İl Tarım Müdürlüğü |
| İnşaat/yapım – düşük tutar | Teklif alma usulü | 3 bağımsız fiyat teklifi; mahal listesi; metraj cetveli | Referans fiyat komisyonu |
| İnşaat/yapım – yüksek tutar | İhale usulü | Yapı ruhsatı; teknik şartname; sözleşme; ilan | TRGM / İl Tarım Müdürlüğü |
Eşik tutarlar: 18 Nisan 2026 tarihli TRGM Satın Alma Esasları belgesindeki güncel tutarlar esas alınmalıdır. Uygulama Esasları’nda belirtilen eşikler her dönem değişebileceğinden, kesin tutarları başvurunuz onaylanır onaylanmaz İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden teyit etmenizi öneririz.
KKYDP 2026 desteklenen yatırımlar ve hibe oranları hakkında ayrıntılı bilgi için genel rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Teknik Şartname Nasıl Hazırlanır? Serbest Rekabeti Engelleyen Şartname Neden Reddedilir?
TRGM Satın Alma Esasları uyarınca teknik şartname, serbest ve adil rekabeti sağlayacak biçimde hazırlanmak zorundadır. Referans fiyat komisyonu, şartnameyi onaylamadan alım gerçekleştirilemez; komisyon belirli bir markaya veya ülkeye işaret eden şartnameleri reddedebilmektedir.
| Teknik Şartnamede Yer ALABİLECEK İfadeler | Teknik Şartnamede Yer ALAMAYACAK İfadeler |
|---|---|
| “Minimum 5.000 litre/saat kapasiteli” gibi performans kriterleri | “Marka X model Y” ya da eşdeğeri gibi ifadeler |
| CE belgesi zorunluluğu (ilgili ürün kategorisi için) | Belirli bir ülkenin menşei zorunluluğu |
| Enerji verimliliği sınıfı (A+, A++ gibi nesnel kriterler) | “Distribütörünün Türkiye’de tek yetkili olması” gibi tekel yaratıcı şartlar |
| ISO, TSE veya eşdeğer kalite sertifikası | “Yalnızca Avrupa menşeli” veya “yalnızca belirli ülke üretimi” |
| Teknik servis ve yedek parça erişim koşulları | İşlevsel fark yaratmayan aşırı özelleşmiş teknik kriterler |
| Garanti süresi ve kapsamı | Belirli bir distribütörle münhasır çalışma zorunluluğu |
Teknik şartname referans fiyat komisyonuna proforma faturalarla birlikte sunulur. Komisyon, şartnamenin rekabeti engelleyip engellemediğini ve talep edilen teknik özelliklerin proje amacıyla orantılı olup olmadığını değerlendirir.
KobiTime ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda şunu belirtmek isteriz: teknik şartname hazırlama aşamasında ileride kullanmayı düşündüğünüz tedarikçinin katalog özelliklerini kopyalamak yerine, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden şartnamenin uygun olup olmadığını onaylatmak hem zaman hem hibe güvenliği açısından en sağlıklı yoldur.
Proforma Fatura ve 3 Teklif Zorunluluğu: Doğru Uygulamanın Kritik Detayları
Teklif alma usulünde en az üç proforma fatura zorunludur. Ancak bu zorunluluk yalnızca sayısal bir gerekliliği değil, niteliksel bir standardı ifade etmektedir.
Tekliflerin geçerli sayılabilmesi için:
Her üç teklif de aynı teknik şartnameye dayanmalıdır. Farklı spesifikasyonlara dayanan teklifler karşılaştırılabilir değildir ve komisyon tarafından kabul edilmeyebilir.
Tedarikçiler birbirinden bağımsız olmalıdır. Aynı ana distribütörün farklı bayileri, aynı grup şirketinin farklı markaları veya aynı kişiyle ilişkili firmalar “bağımsız teklif” sayılmamaktadır.
Tekliflerin geçerlilik süresi, proje uygulama takvimiyle uyumlu olmalıdır. Başvuru aşamasında alınan ancak geçerliliği dolmuş proforma faturalar ödeme talebi aşamasında sorun yaratmaktadır.
Geçerli bir proforma faturada bulunması zorunlu bilgiler:
1 – Tedarikçinin tam unvanı, adresi ve iletişim bilgileri
2 – Teklifin düzenlendiği tarih
3 – Teklifin geçerlilik tarihi (sona erme tarihi açıkça belirtilmelidir)
4 – Mal veya hizmetin açık tanımı ve teknik özellikleri
5 – Birim fiyat ve toplam fiyat (KDV ayrıca gösterilmelidir)
6 – Teslim yeri ve tahmini teslim süresi
7 – Ödeme koşulları
8 – Yetkili imza ve kaşe
KobiTime ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda şunu vurgulamak gerekir: aynı distribütörden veya birbiriyle ilişkili firmalardan alınan üç teklifin “bağımsız teklif” sayılmaması, başvuru sonrası ödeme talebi aşamasındaki ret gerekçelerinin başında gelmektedir. Bu hatayı önlemenin tek yolu tedarikçilerin bağımsızlığını teklif alınmadan önce doğrulamaktır.
Referans Fiyat Komisyonu Nedir ve Nasıl Çalışır?
Referans fiyat komisyonu, KKYDP satın alma sürecinin merkezi onay mekanizmasıdır. Komisyon olmadan alım yapılamaz; komisyon onayı olmadan gerçekleştirilen alımlar hibe kapsamı dışında kalmaktadır.
Komisyon, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri bünyesinde oluşturulmaktadır. Görev alanı şunlardır: başvurucu tarafından sunulan teknik şartnamenin rekabeti engelleyip engellemediğini incelemek, alınan proforma faturaların aynı teknik şartnameye dayanıp dayanmadığını kontrol etmek, teklif edilen fiyatların piyasa koşullarıyla uyumlu olup olmadığını değerlendirmek ve uygun bulduğu alım için referans fiyat onayı vermek.
Başvuru sahibi süreci şu şekilde yönetmelidir: teknik şartnameyi ve proforma faturaları hazırladıktan sonra İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne başvurur; komisyon değerlendirmesini tamamlayarak onay verir ya da düzeltme talep eder; onay alındıktan sonra alım gerçekleştirilir ve belgeler ödeme talebi dosyasına eklenir.
Referans fiyat komisyonu aşaması atlanarak ya da onay beklenmeksizin alım yapılması, ilgili kalemin hibe dışında bırakılması sonucunu doğurmaktadır.
CE Belgesi ve Menşe Şehadetnamesi: İthal Ekipman Alımında Zorunlu Belgeler
KKYDP kapsamında ithal makine veya ekipman alımında TRGM Satın Alma Esasları uyarınca aşağıdaki belgeler zorunludur:
- CE belgesi: Avrupa Birliği uygunluk beyanını gösteren bu belge, KKYDP kapsamındaki makine ve ekipman alımlarında ilgili ürün kategorisi için zorunludur. CE belgesinin ilgili ürün kategorisini kapsaması ve satın alınan ürüne özgü olması gerekmektedir.
- Menşe şehadetnamesi: İthal edilen malın hangi ülkede üretildiğini gösteren resmi belgedir. Gümrük aşamasında veya yetkili ticaret odalarından temin edilmektedir. Ödeme talebi dosyasına eklenmeden hibe ödemesi gerçekleştirilmemektedir.
- Çeki listesi / packing list: Teslim edilen ürünlerin tam listesini gösterir. Muayene ve kabul komisyonunun teslim kontrolünde kullanılır.
- Orijinal fatura: İthal ürün için düzenlenen orijinal satış faturası, birim fiyat ve toplam tutar KDV ayrıştırılarak gösterilmelidir.
Yerli ürün alımında ise TSE belgesi veya eşdeğer kalite sertifikası (ISO 9001 vb.) istenebilmektedir. Hangi ürün kategorilerinde hangi kalitenin belgesi zorunlu tutulduğunu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden teyit etmenizi öneririz; bu gereklilikler Uygulama Rehberi Ekleri’nde ürün kodu bazında belirtilmektedir.
İnşaat ve Yapım İşlerinde KKYDP Satın Alma Kuralları
İnşaat ve yapım işleri, makine-ekipman alımından farklı eşik değerlerine ve prosedürlere tabidir. TRGM Satın Alma Esasları uyarınca inşaat işlerinde teklif alma usulünün başlangıç eşiği genellikle daha düşük tutulmaktadır; dolayısıyla küçük ölçekli yapım işleri için bile birden fazla firma teklifinin alınması zorunlu olabilmektedir.
| Desteklenen İnşaat/Yapım Kalemleri | Desteklenmeyen İnşaat/Yapım Kalemleri |
|---|---|
| Tesisin ana yapı inşaatı (ahır, sera, işleme tesisi binaları) | Lojman, konut ve idari bina inşaatı |
| Yem deposu, soğuk hava deposu, silaj çukuru | Üretimle ilgisiz müştemilat yapıları |
| Çevre duvarı (üretim alanını çeviren, teknik şartnamede tanımlanan) | Süsleme, peyzaj ve ticari tabela işleri |
| Zemin kaplama ve altyapı (su, kanalizasyon, elektrik) — tesisin işletimi için zorunlu olanlar | Genel altyapı genişletmesi (tesisin dışında kalan) |
| Yıkım ve hazırlık işleri (projeyle doğrudan ilişkili olanlar) | Kamulaştırma veya arazi satın alma bedeli |
İnşaat işlerinde dikkat edilmesi gereken ek gereklilikler şunlardır: projenin onaylı mimari ve teknik çizimlerine uygun ilerlenmesi zorunludur; yapı ruhsatı gerektiren büyüklükteki inşaatlarda ruhsat belgesi ödeme talebi dosyasına eklenmektedir; metraj cetveli ve mahal listesi tekliflerin karşılaştırılabilmesi için zorunludur.
KKYDP Satın Alma Sürecinde Muayene, Kabul ve Ödeme Talebi
Alım gerçekleştirildikten sonra muayene ve kabul komisyonu oluşturularak teslim edilen makine veya yapım işinin teknik şartnameye, proforma faturaya ve sözleşmeye uygunluğu kontrol edilir. Bu aşama tamamlanmadan ödeme talebi yapılamamaktadır.
Ödeme talebi dosyasında bulunması zorunlu belgeler:
1 – Referans fiyat komisyonu onay belgesi
2 – Teknik şartname (imzalı ve onaylı)
3 – Üç proforma fatura ve karşılaştırma tutanağı (teklif alma usulünde)
4 – Seçilen tedarikçiye ait nihai fatura (KDV ayrıştırılmış)
5 – Ödeme dekontu veya banka transfer belgesi (alımın yapıldığını gösteren)
6 – Muayene ve kabul komisyonu tutanağı
7 – CE belgesi (ithal makine-ekipman için)
8 – Menşe şehadetnamesi (ithal ürünler için)
9 – Taşıma/teslim belgesi (irsaliye veya konşimento)
10 – Yapı ruhsatı veya ruhsat muafiyeti belgesi (inşaat işlerinde)
11 – Yatırım takip formu (güncel ve imzalı)
KobiTime ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda şunu belirtmek isteriz: ödeme talebi dosyasının eksik sunulması hibe ödemesini geciktirmekte, bazı durumlarda ise ilgili kalem için hibe hakkının kaybedilmesine yol açmaktadır. Dosyayı tamamlamadan önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile ön kontrol yapılması süreçteki riskleri önemli ölçüde azaltmaktadır.
KKYDP Satın Alma Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar ve Hibe Kaybı Riskleri
| Hata | Risk | Nasıl Önlenir |
|---|---|---|
| Bağlı veya ilişkili tedarikçilerden teklif alınması | İlgili kalemin hibe dışında bırakılması; ödeme talebi reddi | Tedarikçilerin bağımsızlığını teklif alınmadan önce İl Müdürlüğü’ne danışarak doğrulayın |
| Teknik şartnamenin markaya özgü yazılması | Referans fiyat komisyonu şartnameyi reddeder; süreç başa döner | Performans ve kapasite bazlı yazın; marka adı yerine nesnel teknik kriterler kullanın |
| Referans fiyat komisyonu onayı beklenmeden alım yapılması | İlgili alım tamamen hibe kapsamı dışında kalır | Onay belgesi elinize geçmeden alım sürecini başlatmayın |
| CE belgesi bulunmayan ithal ekipman alınması | Ödeme talebi reddedilir; ekipman yeniden alınmak zorunda kalınabilir | Tedarikçiden sipariş öncesi CE belgesinin ilgili ürün kategorisini kapsadığını yazılı olarak teyit edin |
| Muayene tutanağı düzenlenmeden ödeme talebi yapılması | Ödeme talebi işleme alınmaz | Muayene ve kabul komisyonunu alım tamamlandıktan hemen sonra toplayın |
| Proforma faturaların geçerlilik süresinin dolmuş olması | Teklif geçersiz sayılır; yeni teklif alınması gerekir | Tekliflerin geçerlilik tarihlerini proje takviminden en az bir ay ilerisine uzatın |
| Alımın parçalara bölünerek eşiğin altında tutulmaya çalışılması | Kasıtlı bölünme hibe sözleşmesi ihlali sayılır; tüm hibe iptali riski | Her alım kalemini toplam proje bütçesi çerçevesinde değerlendirin; eşiği atlama amacıyla bölme yapmayın |
Sıkça Sorulan Sorular
KKYDP’de makine alımında kaç teklif zorunludur?
TRGM Satın Alma Esasları’na göre belirli eşiğin üzerindeki makine-ekipman alımlarında en az üç bağımsız tedarikçiden proforma fatura alınması zorunludur. Tekliflerin aynı teknik şartnameye dayanması ve geçerlilik sürelerinin uygulama takvimiyle uyumlu olması gerekmektedir.
KKYDP teknik şartnamesine marka adı yazılabilir mi?
Hayır. TRGM Satın Alma Esasları uyarınca teknik şartname belirli bir marka, model veya ülkeye işaret eden ifadeler içeremez; performans, kapasite ve CE belgesi gibi nesnel kriterler üzerinden yazılması gerekir. Aksi durumda referans fiyat komisyonu şartnameyi reddedebilmektedir.
KKYDP kapsamında ithal makine alımında hangi belgeler zorunludur?
TRGM Satın Alma Esasları uyarınca ithal makine alımında CE belgesi ve menşe şehadetnamesi zorunludur. Bu belgeler ödeme talebi dosyasına eklenmeden hibe ödemesi gerçekleştirilmemektedir. CE belgesinin ilgili ürün kategorisi için geçerli olması şarttır.
Referans fiyat komisyonu onayı alınmadan alım yapılabilir mi?
Hayır. TRGM Satın Alma Esasları’nda referans fiyat komisyonu onayı alınmadan gerçekleştirilen alımlar hibe kapsamı dışında değerlendirilmektedir. Bu durum hibe sözleşmesi ihlali sayılarak kısmi veya tam hibe iptali riskini doğurabilmektedir; onay tamamlanmadan alım sürecine başlanmamalıdır.
KKYDP’de inşaat işleri ile makine alımı aynı kurallara tabi midir?
Hayır. TRGM Satın Alma Esasları’nda inşaat ve yapım işleri, makine-ekipman alımından farklı eşik değerlerine ve prosedürlere tabidir. Yüksek tutarlı inşaat işlerinde ihale usulü devreye girebilmektedir. Her iki alım türünde de referans fiyat komisyonu onayı zorunludur.
Kaynakça
- Tebliğ No: 2026/9 (3 Nisan 2026, RG 33213) – https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260403-9.htm
- KKYDP 2026 Satın Alma Esasları (18 Nisan 2026, TRGM) – https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/Belgeler/0KIRSAL%20KALKINMA%20DAİRE%20BAŞKANLIĞI/KKYDP%20TEBLİĞ/18.04.2026/
- KKYDP 2026 Uygulama Esasları (18 Nisan 2026, TRGM) – https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM
- KKYDP Başvuru Sistemi – https://hibe.tarimorman.gov.tr/giris
- Tarım Reformu Genel Müdürlüğü KKYDP Sayfası – https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/Link/59/Kkydp-Basvuru
Yasal Uyarı
Bu içerik, KKYDP Tebliğ No: 2026/9 ve 18 Nisan 2026 tarihli TRGM Satın Alma Esasları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Eşik tutarlar, prosedür koşulları ve belge gereksinimleri her dönem güncellenebilmektedir; kesin bilgi için TRGM’nin güncel Satın Alma Esasları belgesini ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nü esas almanız gerekmektedir. kobitime.com bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumlu tutulamaz. Hatalı bilgi bildirimi için iletisim@kobitime.com adresine yazabilirsiniz.
