Kırsal Kalkınma Desteği – KKYDP 2026 kapsamında hayvansal ve bitkisel orijinli gübre işlenmesi, paketlenmesi ve depolanmasına yönelik yatırımlar HOG konu kodu altında hibe desteğine tabidir; hibeye esas proje tutarı üst limiti 30.000.000 TL olup hibe oranı yüzde 50 ila yüzde 70 arasındadır. Yeni tesis, tamamlama, kapasite artırımı ve modernizasyon/otomasyon olmak üzere dört yatırım niteliğinin tamamında başvuru yapılabilmektedir. Kompost tesisi, biyogaz üretim tesisi, gübre kurutma ve paketleme tesisi bu konu kapsamında değerlendirilen yatırım türleridir; biyogaz ve kompost tesisleri için ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığı onayı zorunludur.
KKYDP’de HOG Nedir? Hangi Gübre Yatırımları Bu Kapsamda?
KKYDP 2026 Uygulama Esasları Madde 14.4, HOG konusunu “Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımlar” ana başlığının altında Tarım Reformu Genel Müdürlüğü (TRGM) tarafından desteklenen bağımsız bir yatırım konusu olarak tanımlamaktadır. Hayvancılık ve bitkisel üretim süreçlerinde ortaya çıkan organik atığı değere dönüştürmek isteyen işletmeler bu konudan yararlanabilmektedir.
Tebliğ No: 2026/9 uyarınca HOG kapsamındaki dört yatırım niteliğinin tamamında başvuru yapılabilir: yeni tesis kurulumu, kısmen yapılmış yatırımın tamamlanması, mevcut tesisin kapasite artırımı ve modernizasyon/otomasyon. Bu esneklik, alanına yeni giren girişimciler kadar mevcut tesisini büyütmek isteyen deneyimli işletmecilere de kapı açmaktadır.
HOG kapsamında hibe desteğinden yararlanabilecek tesis türleri şunlardır:
- Kompost tesisi: Hayvansal veya bitkisel atıkların aerobik ayrışma yöntemiyle organik gübreye dönüştürüldüğü tesisler; hem küçük ölçekli çiftlik tesisleri hem de büyük kapasiteli ticari üretim tesisleri bu kapsamdadır
- Biyogaz üretim tesisi: Hammaddesi tarımsal atık veya hayvansal gübre olan, anaerobik fermantasyon yöntemiyle metan gazı ve biyogübre üreten tesisler; sanayi kaynaklı atık kullanan tesisler bu kapsamda değildir
- Gübre kurutma tesisi: Sıvı veya yaş haldeki gübreyi kuru forma dönüştüren kurutma hatları ve ekipmanları
- Gübre paketleme tesisi: İşlenmiş organik gübrenin torbalama, etiketleme ve depolama hattını içeren tesisler
- Organo-mineral gübre üretim tesisi: Organik ve mineral bileşenlerin karıştırılarak standart formülasyonlarda gübre üretildiği tesisler
- Solucan gübresi (vermikompost) tesisi: Kırmızı Kaliforniya solucanı veya benzeri türlerin organik atığı işlediği, yüksek katma değerli vermikompost üretim tesisleri
KKYDP 2026 programının desteklediği diğer yatırım konuları ve genel başvuru koşulları hakkında kapsamlı bilgi almak için KKYDP 2026 başvuru rehberimizi inceleyebilirsiniz.
HOG-A ve HOG-B: Doğru Alt Konu Kodu Nasıl Seçilir?
KKYDP 2026 Uygulama Esasları Madde 14.4, HOG konusunu iki alt başlığa ayırmaktadır. Madde 14.4.1 Hayvansal Orijinli Gübre (HOG-A) ve Madde 14.4.2 Bitkisel Orijinli Gübre (HOG-B) olarak tanımlanmıştır. Bu ayrım yalnızca teknik bir sınıflandırma değildir; başvuru formuna yanlış alt kod girilmesi başvuruyu geçersiz kılabilir.
HOG-A (Hayvansal Orijinli Gübre): Hammaddenin büyük bölümü sığır, koyun, keçi, domuz, kümes hayvanı gibi çiftlik hayvanlarından elde edilen gübre ve organik atıklardan oluşuyorsa bu alt kod kullanılır. Kendi büyükbaş veya küçükbaş çiftliğinin gübresini işlemek isteyen hayvancılık işletmeleri HOG-A’ya başvurur.
HOG-B (Bitkisel Orijinli Gübre): Hammaddenin büyük bölümü yeşil atık, tarla artığı, meyve-sebze posası, saman veya benzeri bitkisel kökenli materyallerden oluşuyorsa bu alt kod doğrudur.
Karma hammaddeli projelerde (hem hayvan gübresi hem tarımsal bitkisel atık kullanan bir kompost tesisi gibi) hangi alt kodun kullanılacağını belirlemek için şu karar sürecini izleyin:
Adım 1 – Hammadde bileşimini ağırlık veya hacim bazında hesaplayın. Toplam hammadde içinde hayvansal kökenli malzeme yüzde 50’nin üzerinde mi?
Adım 2 – Evet ise HOG-A; hayır ise HOG-B başvuru formuna girilir.
Adım 3 – Hammadde oranı ilerleyen yıllarda değişecekse baskın kaynağı esas alın ve işletme planınızdaki tedarik planlaması tablosunu buna göre düzenleyin. İl Proje Değerlendirme Komisyonu hammadde kaynağını tedarik planlaması üzerinden kontrol eder.
Biyogaz Tesisi Hibesi: HOG mu, YEÜ mi? Konu Kodu Seçiminde Kritik Fark
Biyogaz tesisi hibesi araştıran başvurucuların önemli bir kısmı yanlışlıkla YEÜ (Yenilenebilir Enerji Üretimi) konu kodunu kullanmaktadır. Bu hata başvuruyu değerlendirmeye alınmadan geçersiz kılmaktadır. Doğru kodu belirleyen tek kriter hammaddedir.
| Tesis Türü | Hammadde | Uygun Konu Kodu | Neden? |
|---|---|---|---|
| Biyogaz tesisi – bağımsız | Hayvansal gübre ve tarımsal atık | HOG-A | Hammadde tarımsal kökenli; ürün organik gübre + biyogaz |
| Biyogaz tesisi – bağımsız | Bitkisel atık, yeşil atık | HOG-B | Hammadde bitkisel kökenli; ürün organik gübre + biyogaz |
| Biyogaz ünitesi – mevcut sera veya ahırın enerji ihtiyacı için | Sera veya ahır atığı | YEÜ | Asıl yatırım sera/ahır; biyogaz ünitesi enerji alt bileşeni |
| Kompost tesisi | Karma (hayvansal ağırlıklı) | HOG-A | Hammadde hayvansal orijinli; asıl çıktı organik gübre |
Örnek senaryo: 500 büyükbaş hayvanlık bir çiftlikte hem biyogaz hem kompost üretimi planlanıyorsa bu tesis HOG-A kapsamındadır. Ancak aynı çiftliğin sera yatırımı projesine eklenti olarak biyogaz ünitesi planlanıyorsa ilgili konu kodu YEÜ’dür. Sınırı belirleyen asıl yatırım amacıdır, tesisin ürettiği enerji değil.
Biyogaz ve Kompost Tesislerinde Bakanlık Onayı: Nihai Rapor Öncesi Alınması Gereken Belge
Hayvansal yan ürün kullanan biyogaz ve kompost tesislerinin faaliyete geçmeden önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden onay alması zorunludur. Bu onay, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hayvansal yan ürünlere ilişkin talimatı kapsamında tesisin faaliyet ruhsatı niteliğindedir.
Onay belgesi olmaksızın nihai rapor İl Proje Değerlendirme Komisyonu tarafından onaylanmaz ve hibe ödemesi gerçekleşmez. Bu nedenle tesis inşaatı tamamlanmadan çok önce, yapı ruhsatı aşamasında İl Müdürlüğü ile iletişime geçerek onay sürecini başlatmak gerekir. Onay sürecinin kaç ay süreceğini projenizin takvim planına dahil etmeden biyogaz veya kompost tesisi bütçesi oluşturmayın.
Hibe Oranı ve Üst Limitler: 30 Milyon TL’ye Kadar Destek Nasıl Hesaplanır?
Tebliğ No: 2026/9 uyarınca HOG konusunda hibeye esas proje tutarı üst limiti 30.000.000 TL’dir. Hibe oranı yüzde 50 ile yüzde 70 arasında değişmekte olup başvurucunun profiline ve yatırım yerine göre farklılaşmaktadır. Tarıma Dayalı İhtisas OSB’de yatırım yapanlar ile eğitimli genç faydalanıcılar yüzde 70 oranından, kadın ve genç girişimciler yüzde 60 oranından, standart başvurucular ise yüzde 50 oranından yararlanmaktadır.
Aile işletmesi kapsamındaki başvurularda bu limit 8.000.000 TL’ye düşmektedir. Kendi hayvancılık işletmesinin gübresini işlemek için başvuran küçük ölçekli çiftçiler aile işletmesi kategorisinde değerlendirilebilir; bütçe planlamasını 30 milyon TL üst limitiyle yapan ve sonradan aile işletmesi kategorisine düştüğünü fark eden başvurucular proje bütçesini baştan yeniden hazırlamak zorunda kalmaktadır.
| Yatırım Niteliği | Hibe Oranı | Üst Limit | Aile İşletmesi Üst Limiti |
|---|---|---|---|
| Yeni Tesis | yüzde 50-70 | 30.000.000 TL | 8.000.000 TL |
| Tamamlama | yüzde 50-70 | 30.000.000 TL | 8.000.000 TL |
| Kapasite Artırımı | yüzde 50-70 | 30.000.000 TL | 8.000.000 TL |
| Modernizasyon/Otomasyon | yüzde 50-70 | 30.000.000 TL | 8.000.000 TL |
Tüm tutarlar KDV dahil Türk Lirası cinsinden hesaplanır. Hibe oranları ve üst limitler her yıl tebliğ güncellemesiyle değişmektedir; güncel bilgi için tarimorman.gov.tr/TRGM adresini takip ediniz.
HOG Başvurusu Kimler Yapabilir? Çiftçi, Şirket ve Kooperatif Ayrımı
KKYDP 2026 kapsamında HOG konusuna başvurabilecek kişi ve kuruluşlar şu şekilde sıralanmaktadır: Tarımsal kayıt sistemine kayıtlı gerçek kişiler, KOBİ ölçeğindeki anonim, limited ve kollektif şirketler, kooperatifler ve üretici birlikleri.
Tüzel kişilerin kuruluş tüzüğü veya ana sözleşmesinde organik gübre üretimi, tarımsal atık işleme veya ilgili faaliyet alanının yer alması ya da sonradan eklenmesi gerekmektedir.
Büyükbaş veya küçükbaş hayvancılık yapan bir çiftçi kendi işletme gübresini işlemek amacıyla HOG-A kapsamında başvuru yapabilir. Örneğin 200 büyükbaş inekten günlük 5-6 ton gübre üretiyorsanız bu atığı kompost veya biyogübreye dönüştürecek bir tesis için HOG-A başvurusu yapabilir ve hem atık yönetimi maliyetini düşürebilir hem de gübre satışından ek gelir elde edebilirsiniz.
Başvuruyu kısıtlayan koşullar hakkında bilgi almak için KKYDP 2026 kimler başvuramaz rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sızdırmaz Gübre Deposu Zorunluluğu: Nitrat Mevzuatı Neden Devreye Giriyor?
KKYDP 2026 Uygulama Esasları, HOG başvurularında gübre deposunun 11 Şubat 2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği’ne (Tebliğ No: 2016/46) uygun sızdırmaz yapıda inşa edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Bu zorunluluk iki ayrı hesaplama gerektirir. Birincisi, gübre deposu hacminin doğru belirlenmesi; depo hacmi ön gübre deposu, sıvı gübre deposu (varsa) ve katı gübre depo hacimlerinin toplamı olarak hesaplanır. İkincisi, bu hesabın mimari projeyle uyumlu olması; komisyon depo hacmini proje kapasitesindeki toplam hayvan sayısı üzerinden kontrol eder.
Depo Hacmi Hesabı: İşletmenin mühendislik projesinde belirtilen kurulu kapasite x birim gübre üretim miktarı (hayvan türüne göre kg/gün) x nitrat mevzuatının öngördüğü asgari depolama süresi (gün) = zorunlu minimum depo hacmi. Hesabın tamamı mimari projeyle uyumlu olmalıdır; aksi halde başvuru teknik uygunsuzluk gerekçesiyle reddedilir.
Somut örnek: 100 büyükbaş sığır işletmesinde her bir hayvan günde ortalama 50 kg gübre üretiyorsa günlük toplam üretim 5.000 kg’dır. Nitrat mevzuatının öngördüğü asgari depolama süresi genellikle 90-180 gün arasındadır. 90 günlük depolama için zorunlu minimum depo hacmi 5.000 kg x 90 gün = 450.000 kg’a karşılık gelen hacim olacaktır. Bu hesabın mimari projeye yansıtılmaması teknik uygunsuzluk gerekçesiyle ret nedenidir.
KKYDP HOG Başvurusunda Desteklenen Gider Kalemleri
Hibe kapsamındaki gider kalemleri inşaat işleri ve makine-ekipman alımları olarak iki ana başlıkta değerlendirilmektedir.
Hibe kapsamındaki gider kalemleri:
- Gübre işleme tesisi inşaatı (depo yapısı, kompost alanı, biyogaz reaktörü bina ve çevresi dahil)
- Gübre sıyırıcı, gübre karıştırıcı ve gübre pompası
- Separatör (katı-sıvı ayırma ekipmanı)
- Kompost döndürücü ve havalandırma ekipmanı
- Gübre kurutma makinesi
- Paketleme ve torbalama hattı
- Etiketleme makinesi ve barkod sistemi
- Biyogaz reaktörü (fermenter, ön depolama tankı, gaz arıtma ünitesi)
- Biyogübre depolama tankı
- Solucan yatağı ve vermikompost ekipmanları
Hibe kapsamı dışında kalan kalemler:
- Canlı hayvan alımı (hiçbir KKYDP konusunda hibe kapsamında değildir)
- İkinci el makine ve ekipman
- Nakil ve lojistik araçları (üretimle doğrudan ilişkili olmayan)
- Arazi alımı
- İşletme dönemi hammadde alımları
- KDV (tüm tutarlar KDV dahil hesaplanmakla birlikte KDV’nin kendisi hibe kapsamında ödenmez; yatırımcı tarafından karşılanır)
HOG bütçesine yenilenebilir enerji bileşeni dahil edilip edilemeyeceği sorusu sıkça gelmektedir. Tesisin kendi enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik güneş paneli veya diğer yenilenebilir enerji ünitesi, HOG bütçesine dahil edilebilir. Ancak bu enerji ünitesine ait giderler Uygulama Esasları’nda belirtilen hibeye esas proje tutarı üst limitini aşamaz.
KKYDP başvurusunda işletme planı nasıl hazırlanacağı ve proje bütçesi tablolarının nasıl doldurulacağı hakkında bilgi almak için KKYDP 2026 işletme planı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
KKYDP HOG Başvurusunda En Sık Yapılan 5 Hata
KOBİ Time ekibi olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda HOG başvurularında en sık karşılaşılan beş hatayı şu şekilde özetliyoruz.
1 – Yanlış konu kodu: Biyogaz tesisini YEÜ olarak kodlamak. Hammaddesi tarımsal atık veya hayvansal gübre olan biyogaz tesisleri HOG kapsamındadır. Yanlış konu kodu kullanımı başvuruyu değerlendirmeye alınmadan geçersiz kılar; konu kodunu başvurmadan önce Uygulama Rehberi EK-1’den mutlaka doğrulayınız.
2 – HOG-A ve HOG-B ayrımını atlayarak yanlış alt konu seçimi. Karma hammaddeli tesislerde hammadde bileşimi hesaplanmadan rastgele alt kod seçilmektedir. Hayvansal ve bitkisel hammadde oranını başvuru öncesinde tedarik planlaması tablosuna dayanarak hesaplayın; baskın kaynak alt kodu belirler.
3 – Sızdırmaz depo hesabını nitrat mevzuatı gereklilikleri olmadan yapmak. Gübre deposu hacmini kaba tahminle belirleyip mimari projeye yansıtmayan başvurular teknik uygunsuzluk gerekçesiyle ret almaktadır. Tebliğ No: 2016/46 kapsamındaki hesaplama yöntemini uygulayan bir mühendisle çalışarak depo hacmini doğru belirleyin.
4 – Biyogaz veya kompost tesisi için Bakanlık onay belgesini nihai rapor aşamasında temin etmeyi unutmak. Onay süreci aylarca sürebilir; tesis tamamlandıktan sonra onay beklentisiyle beklemek hibe ödemesini geciktirir veya tamamen engeller. İnşaat başlamadan önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile onay sürecini başlatın.
5 – Aile işletmesi kategorisini göz ardı ederek 30 milyon TL limitiyle bütçe planlaması yapmak. Gerçekte 8 milyon TL limitiyle sınırlı olan aile işletmesi başvurucuları üst limiti yanlış hesaplayarak fazla bütçe planlaması yapmakta; bütçe revizyonu zorunlu hale geldiğinde işletme planının tamamının yeniden hazırlanması gerekmektedir.
KKYDP başvurularında yatırım yeri seçimi ve arazi koşulları hakkında bilgi almak için KKYDP 2026 yatırım yeri şartları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
KKYDP 2026’da organik gübre işleme tesisi için ne kadar hibe alınabilir?
HOG konu kodu kapsamında hibeye esas proje tutarı üst limiti 30.000.000 TL’dir; hibe oranı yüzde 50 ila yüzde 70 arasındadır. Aile işletmesi kapsamındaki başvurularda üst limit 8.000.000 TL’ye düşmektedir. Yeni tesis, tamamlama, kapasite artırımı ve modernizasyon olmak üzere dört yatırım niteliğinin tamamında başvuru yapılabilir.
Biyogaz tesisi kurmak istiyorum, hangi KKYDP konusuna başvurmalıyım?
Hammaddesi tarımsal atık veya hayvansal gübre olan biyogaz tesisleri HOG konu kodu kapsamında değerlendirilir. Mevcut bir tesisin enerji ihtiyacını karşılamak için kurulacak biyogaz ünitesi ise YEÜ konusu kapsamındadır. Yanlış konu kodu kullanımı başvuruyu geçersiz kılar.
Kompost tesisi için KKYDP başvurusu yapabilir miyim?
Evet. Kompost tesisi HOG konu kodu (HOG-A veya HOG-B) kapsamında hibe desteğine tabidir. Hammadde büyük ölçüde hayvansal kökenli ise HOG-A, bitkisel atık ağırlıklıysa HOG-B doğru koddur. Bakanlık onayı gerektiren kompost tesisleri için İl Tarım ve Orman Müdürlüğü onay belgesi nihai rapor aşamasında zorunludur.
Büyükbaş çiftliğimdeki gübreleri işlemek için hibe alabilir miyim?
Evet. Kendi işletmesinde oluşan hayvansal gübreyi işleyecek büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık tesisleri HOG-A kapsamında başvurabilir. Ancak gübre deposunun Tebliğ No: 2016/46 kapsamında nitrat mevzuatına uygun sızdırmaz yapıda tasarlanması ve depo hacminin kurulu kapasiteye göre hesaplanması zorunludur.
KKYDP HOG başvurusunda hangi belgeler gerekiyor?
Başvuru aşamasında kırsal alan uygunluk belgesi, arazi tapu veya kira sözleşmesi, mimari proje ve depo hacmi hesabı, genel taahhütname ve Bakanlık kayıt belgesi sisteme yüklenir. Hibe sözleşmesi aşamasında vergi ve SGK borçsuzluk belgesi, noter onaylı kira sözleşmesi (kiralık arazide), adli sicil kaydı ve teminat sunulur.
Kaynakça
- Tebliğ No: 2026/9 – Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Çerçevesinde Yapılacak Desteklemeler Hakkında Tebliğ (3 Nisan 2026, RG 33213) – https://www.resmigazete.gov.tr
- KKYDP 2026 Uygulama Esasları Madde 14.4 (18 Nisan 2026) – https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/Belgeler/0KIRSAL%20KALKINMA%20DAİRE%20BAŞKANLIĞI/KKYDP%20TEBLİĞ/18.04.2026/Uygulama%20Esaslari.pdf
- KKYDP 2026 Uygulama Rehberi Ekleri EK-1 ve EK-2 (18 Nisan 2026) – https://www.tarimorman.gov.tr/TRGM/Belgeler/0KIRSAL%20KALKINMA%20DAİRE%20BAŞKANLIĞI/KKYDP%20TEBLİĞ/18.04.2026/Uygulama%20Rehberi%20Ekleri.pdf
- Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No: 2016/46, RG 29976, 11.02.2017) – https://www.resmigazete.gov.tr
- 5488 Sayılı Tarım Kanunu Madde 19 – https://www.mevzuat.gov.tr
- 10802 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (31 Aralık 2025) – https://www.resmigazete.gov.tr
Yasal Uyarı
Bu içerik, KKYDP 2026 Uygulama Esasları (Tebliğ No: 2026/9, 18 Nisan 2026, tarimorman.gov.tr/TRGM) esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hibe oranları ve üst limitler her yıl tebliğ güncellemesiyle değişmektedir; güncel bilgi için tarimorman.gov.tr/TRGM adresini takip ediniz. Biyogaz ve kompost tesisi projeleri teknik karmaşıklıkları nedeniyle İl Tarım ve Orman Müdürlüğü veya uzman bir danışmanla birlikte yönetilmesini öneririz. kobitime.com bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumlu tutulamaz. Hatalı bilgi bildirimi için iletisim@kobitime.com adresine yazabilirsiniz.
