Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA), Türkiye’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen ve plastik, cam ile alüminyum içecek ambalajlarını depozito kapsamına alan geri dönüşüm sistemidir; 1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm Türkiye genelinde zorunlu olarak yürürlüğe girmektedir. Ambalajlı içecek satan veya servis eden market, bakkal, büfe, otel, restoran ve kafe gibi tüm işletmelerin bu tarihten önce dbys.gov.tr adresi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kaydını tamamlaması ve yetkili bir operatör seçmesi zorunludur. Sistem, yıllık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılmasını ve ekonomiye yaklaşık 30 milyar TL doğrudan katkı sağlanmasını hedeflemektedir.
DOA (Depozitosu Olan Ambalajlar) Sistemi Nedir? Kısa ve Net Tanım
TÜÇA’nın resmi açıklamalarına göre DOA sistemi, piyasaya sürülen plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının tüketici tarafından belirlenen iade noktalarına geri getirilmesi karşılığında ödenen bir bedelin iade edildiği, döngüsel ekonomi modelidir. Sistem, Sıfır Atık Hareketi kapsamında hayata geçirilmektedir; temel mantığı “at-kurtul” alışkanlığının yerini kontrollü iade ve geri kazanım davranışına bırakmasını sağlamaktır.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk‘ün resmi açıklamasına göre sistem, sokaklardan sahillere, ormanlardan kırsal alanlara kadar geniş bir alanda çevre kirliliğinin azaltılmasını hedeflemekte; Türkiye genelinde güçlü bir geri dönüşüm seferberliği başlatmayı amaçlamaktadır.
Kapsam açısından sistem 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık ambalajlı içecekleri, alkolsüz içecekler, su, meyve suyu, enerji içeceği ve benzeri ürünleri, kapsamaktadır. 2025 yılında pilot uygulama olarak büyükşehirlerdeki AVM ve zincir mağazalarda başlayan sistem, 1 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye genelinde tüm uygun işletmeleri kapsayacak biçimde yürürlüğe girecektir.
Hangi İşletmeler DOA Sistemine Dahil Olmak Zorunda?
Türkiye Çevre Ajansı’nın yayımladığı bilgilere göre 1 Temmuz 2026 itibarıyla DOA logolu içecek satışı yapan veya bu içecekleri yerinde servis eden tüm işletmeler DBYS’ye kayıt yaptırmak ve iade noktası olmak zorundadır.
| İşletme Türü | Kapsam Dahil mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Market / Süpermarket | Evet | Raf satışı yapılan tüm ölçekler |
| Bakkal / Büfe | Evet | Ambalajlı içecek satanlar |
| Otel / Restoran / Kafe (HOREKA) | Evet | Yerinde tüketim sunanlar — özel model |
| Alışveriş Merkezi (AVM) | Evet | İçinde yer alan satış noktalarıyla birlikte |
| Havalimanı / Ulaşım Terminali | Evet | İçecek satışı yapan birimler |
| Hastane / Üniversite | Evet | İçecek satışı yapan alanlar |
| Akaryakıt İstasyonu | Evet | Market bölümü üzerinden |
| Site Yönetimi | Evet | Büfe veya otomat işleten yönetimler |
Bu tabloda yer almayan bir alanda faaliyet gösteriyorsanız; ambalajlı içecek satıyor veya servis ediyorsanız DBYS’ye kayıt yükümlülüğünüzü tuca.gov.tr üzerinden teyit etmeniz önerilir.
dbys.gov.tr Üzerinden DBYS Kayıt Süreci: Adım Adım Rehber
TÜÇA’nın resmî bilgilerine dayanarak işletmeler için DBYS kayıt süreci aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır. Kaydın 1 Temmuz 2026’dan önce tamamlanması zorunludur.
Kayıt İçin Gerekli Belgeler (Kontrol Listesi)
Portala girmeden önce aşağıdakilerin hazırda bulunması işlemi hızlandıracaktır:
- Vergi levhası (güncel)
- İşletme sahibi veya yetkilisinin TC kimlik numarası
- İşletmeye ait e-posta adresi ve telefon numarası
- Faaliyet belgesi veya ticaret sicil belgesi
- İşletmenin açık adresi ve bağlı olduğu belediye bilgisi
Kayıt Adımları
- dbys.gov.tr adresine gidin ve “İşletme Kaydı” veya “Yeni Kayıt” seçeneğini seçin.
- İşletmenize ait vergi numarası, ticaret unvanı ve faaliyet adresi bilgilerini doldurun.
- İşletme türünüzü seçin (market, bakkal, HOREKA, AVM vb.).
- Sistemin sunduğu yetkili operatörler listesini inceleyin; hizmet koşullarını karşılaştırarak işletmenize uygun operatörü seçin.
- Gerekli belgeleri sisteme yükleyin.
- Başvurunuzu tamamlayın; onay bildirimini kayıtlı e-posta adresinize alacaksınız.
- Onay sonrasında seçtiğiniz operatör sizinle iletişime geçerek ekipman kurulumu veya teslimatı için randevu ayarlayacaktır.
Kayıt sürecinin son haftalarında portal yoğunluğunun artabileceği öngörülmektedir; bu nedenle kaydı Haziran ayı sonuna bırakmadan tamamlamanız önerilir.
Operatör Seçimi Nedir ve Neden Önemlidir?
DBYS kayıt sürecinin en kritik adımı operatör seçimidir. Operatör, işletmenizdeki ambalajları düzenli aralıklarla teslim alan, sayma ve doğrulama merkezlerine taşıyan ve nihayetinde geri dönüşüm tesislerine ileten yetkili kuruluştur. Seçtiğiniz operatör aynı zamanda küçük ölçekli işletmelere ücretsiz ekipman tedarik etmekle yükümlüdür.
Operatörün işletmenize sağladığı hizmetler şunlardır:
- Ambalajların düzenli olarak işletmeden teslim alınması
- El terminali, şeffaf poşet ve barkodlu klips temini (Büyük ve Zincir Mağaza statüsü dışındaki işletmeler için ücretsiz)
- Toplanan ambalajların sayma ve doğrulama merkezlerine taşınması
- Teşvik bedeli ödemeleri için gerekli kayıt ve raporlama desteği
- Tüketici sorularında yönlendirme
Operatör karşılaştırması yapılması ve hizmet frekansı, teşvik bedeli ödeme takvimi ile sözleşme koşullarının dikkatlice incelenmesi önerilmektedir. Güncel yetkili operatör listesi için dbys.gov.tr adresini ziyaret etmeniz önerilir; operatörler değişkenlik gösterebileceğinden resmî listeye başvurulması daha sağlıklı sonuç verecektir.
İşletme Türüne Göre DOA Yükümlülükleri: DİM Zorunlu mu, Değil mi?
TÜÇA’nın resmî basın bülteninde netleştirilen kritik ayrıma göre Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu her işletme için zorunlu değildir; yükümlülük işletme büyüklüğüne göre farklılaşmaktadır.
| İşletme Türü | DİM Zorunluluğu | Sağlanan Ekipman | İade Yöntemi |
|---|---|---|---|
| Büyük Mağaza statüsü | Zorunlu | DİM kurulumu | Otomatik makine üzerinden tüketiciden alım |
| Zincir Mağaza statüsü | Zorunlu | DİM kurulumu | Otomatik makine üzerinden tüketiciden alım |
| Diğer perakende (market, bakkal, büfe) | Zorunlu değil | El terminali + şeffaf poşet + barkodlu klips (ücretsiz) | Manuel kayıt ve teslim |
| HOREKA (otel, restoran, kafe) | Zorunlu değil | Operatör tarafından bildirilir | Biriktirilmiş ambalajları operatöre teslim |
Kaynak: TÜÇA basın bülteni “İşletmeler İçin Depozito Sistemi’ne Kayıt Süreci Başladı”
“Büyük Mağaza” ve “Zincir Mağaza” statülerinin yasal tanımları TÜÇA’nın güncel mevzuatında yer almaktadır; statünüzü teyit etmek için tuca.gov.tr üzerinden ilgili yönetmeliğe başvurmanız önerilir.
HOREKA İşletmeleri İçin Özel Model: Ambalajları Biriktir, Operatöre Teslim Et
TÜÇA’nın resmi açıklamasına göre otel, restoran ve kafe gibi HOREKA işletmeleri, diğer perakende satış noktalarından tamamen farklı bir iade modeliyle çalışacaktır. Bu işletmeler tüketicilerden bireysel olarak ambalaj toplamayacak; kendi bünyelerinde servis edilen ve tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek belirli aralıklarla seçtikleri operatöre teslim edecektir.
HOREKA işletmelerinin DOA süreci adım adım şöyle işlemektedir:
- dbys.gov.tr üzerinden DBYS’ye kayıt yaptırın ve yetkili operatörünüzü seçin.
- Servis ettiğiniz tüm DOA logolu içeceklerin boş ambalajlarını ayrı bir alanda biriktirin (şeffaf poşet veya belirlenmiş depolama birimi).
- Seçtiğiniz operatörün belirlediği takvimde ambalajları işletmenizden teslim almasını bekleyin.
- Operatör ambalajları sayma ve doğrulama merkezine götürerek süreci tamamlar; işletmenize teşvik bedeli yansıtılır.
Bu model, müşterilerden bireysel ambalaj kabulü zorunluluğu doğurmadığından HOREKA işletmeleri için günlük operasyonu en az kesintiye uğratan seçenektir.
DOA Sistemi İşletmelere Ne Kazandırıyor? Teşvik Bedeli ve Müşteri Trafiği
TÜÇA’nın basın bülteninde açıkça vurgulanan bilgiye göre DOA sistemi işletmelere yalnızca yükümlülük değil, aynı zamanda somut ekonomik avantaj sunmaktadır. Sistemi yalnızca bir maliyet kalemi olarak gören işletmelerin göz ardı ettiği fırsatlar şunlardır:
- Operatörlerle yapılan anlaşmalar kapsamında iade edilen ambalajlar karşılığında teşvik bedeli elde edilmesi
- İade için yeniden gelen müşterilerin yarattığı artan trafik ve ek satış fırsatı
- “İade noktası” statüsünün marka görünürlüğüne ve müşteri sadakatine katkısı
- Döngüsel ekonomiye katkı sağlayan işletme olarak çevresel itibarın güçlenmesi
- Rekabet avantajı: Müşterilerin DOA uyumlu işletmeleri tercih etme eğiliminin artması beklenmektedir
KobiTime olarak sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda iade noktası olmayı bir müşteri çekme kanalı olarak konumlandıran işletmelerin sisteme uyumun ilk yılında rakiplerine kıyasla belirgin avantaj sağlayabileceği öngörülmektedir. Devlet destek ve teşvik programlarını takip eden işletmeler için KOSGEB desteklerinin ne olduğunu ve nasıl başvurulacağını incelemeleri de önerilir.
Tüketici DOA Sistemini Nasıl Kullanıyor? İşletmenin Bilmesi Gerekenler
Tüketici tarafında sistem DOA mobil uygulaması üzerinden işlemektedir. Tüketiciler ambalajlarını işletmedeki iade noktasına veya DİM’e teslim etmekte; depozito bedeli DOA kullanıcı hesabına aktarılmaktadır. Bu bedel banka hesabına transfer edilebilmekte, ATM’den çekilebilmekte veya alışverişlerde kullanılabilmektedir.
İşletme açısından bu sürecin pratikte anlamı şudur: Müşterileriniz ambalajlarını getirdiğinde el terminalinizle veya DİM üzerinden barkodu okutup teslimi onaylamanız yeterlidir; bakiye tüketicinin DOA hesabına otomatik olarak yansır. Sektör uzmanlarıyla yaptığımız görüşmeler doğrultusunda müşteri deneyiminin sorunsuz yönetilmesinin — özellikle sistemin ilk aylarında — işletme itibarı açısından belirleyici olduğu görülmektedir. Personelin iade sürecine dair kısa bir yönlendirme eğitimi alması, olası müşteri memnuniyetsizliklerinin önüne geçecektir.
DOA Sistemine Kayıt Olmamanın Riskleri Neler?
TÜÇA mevzuatına ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne (26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete) dayanarak belirtmek gerekir ki 1 Temmuz 2026 itibarıyla kapsam dahilindeki işletmeler için DBYS kaydı bir zorunluluktur.
| Risk Türü | Açıklama | Çözüm Yolu |
|---|---|---|
| Hukuki yaptırım | DBYS kaydı olmaksızın DOA logolu ürün satışının hukuki risk doğurabileceği öngörülmektedir | 1 Temmuz öncesinde kayıt tamamlanmalıdır |
| Teşvik bedelinden yoksun kalma | Kayıtsız işletmeler operatör anlaşması yapamayacak ve teşvik bedeli alamayacaktır | Kayıt ve operatör seçimi öncelikli yapılmalıdır |
| Rekabetsel dezavantaj | DOA uyumlu rakip işletmelerin müşteri tercihinde öne geçmesi riski | Erken kayıt rekabet avantajı sağlar |
| Müşteri şikâyeti | Ambalaj iadeyi kabul etmeyen işletmelere yönelik tüketici şikâyeti | DBYS kaydıyla iade altyapısı kurulur |
Kesin yaptırım tutarları ve uygulama esasları için TÜÇA veya İl Çevre ve Şehircilik Müdürlükleri’ne başvurulması önerilir.
Vergi ve mevzuat takibini işletme süreçlerinize entegre etmek istiyorsanız 2026 vergi takvimi rehberimizi incelemeniz önerilir; tüm yasal yükümlülük dönemlerini tek yerden takip edebilirsiniz.
Türkiye’nin DOA Sistemi Neden Önemli? Küresel Bağlam
TÜÇA’nın açıkladığı verilere dayanarak belirtmek gerekir ki depozito yönetim sistemleri dünya genelinde hızla yaygınlaşmaktadır. Bugün 20’den fazla ülkede uygulanan ve 350 milyonu aşkın nüfusu kapsayan bu sistemlerin 2026 itibarıyla 70 ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması beklenmektedir.
Türkiye, hayata geçirdiği uçtan uca dijital altyapısıyla uluslararası ölçekte örnek teşkil eden bir model ortaya koymaktadır. dbys.gov.tr üzerinden edinilen verilere dayanarak belirtmek gerekirse Türkiye, üretimden geri dönüşüme uzanan tüm zinciri dijital olarak izleyebildiği entegre yapısıyla dünyada eşi olmayan bir yaklaşım uygulamaya koymaktadır.
Bu dönüşüm aynı zamanda KOBİ’ler için önemli bir fırsat sunmaktadır: Döngüsel ekonomiye erken adapte olan işletmeler hem yerel hem de küresel tedarik zincirlerinde tercih edilen iş ortağı konumuna gelebilir. Çevre mevzuatına uyum ve işletme verimliliği arasında denge kurmak isteyen KOBİ’ler için mevzuat takibi kritik önem taşımaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemine kayıt için son tarih ne zaman?
Ambalajlı içecek satan veya servis eden tüm işletmelerin 1 Temmuz 2026’dan önce dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kaydını tamamlaması ve yetkili bir operatör seçmesi zorunludur. 1 Temmuz 2026 itibarıyla sistem tüm Türkiye genelinde zorunlu olarak yürürlüğe girmektedir.
DOA sistemine kimler kayıt olmak zorunda?
Market, bakkal, büfe, otel, restoran, kafe, alışveriş merkezi, havalimanı ve hastane dahil olmak üzere ambalajlı içecek satan veya yerinde servis eden tüm işletmeler DOA sistemine dahil olmakla yükümlüdür. Kayıtlar dbys.gov.tr üzerinden yapılmaktadır.
Küçük işletmelerin Depozito İade Makinesi kurması zorunlu mu?
Hayır. DİM kurulumu yalnızca Büyük Mağaza ve Zincir Mağaza statüsündeki işletmeler için zorunludur. Diğer küçük işletmelere seçtikleri operatörler tarafından el terminali, şeffaf poşet ve barkodlu klips ücretsiz olarak temin edilmektedir.
HOREKA işletmeleri DOA sisteminde nasıl iade yapıyor?
Otel, restoran ve kafe gibi HOREKA işletmeleri tüketicilerden bireysel ambalaj toplamaz. Kendi bünyelerinde tüketilen içecek ambalajlarını biriktirerek seçtikleri operatöre belirli aralıklarla teslim ederler; operatör bu ambalajları sayma ve doğrulama merkezine taşır.
DOA sistemi işletmelere ne gibi avantajlar sağlıyor?
İşletmeler, operatörlerle yaptıkları anlaşmalar çerçevesinde teşvik bedeli kazanmaktadır. Bunun yanı sıra iade için geri gelen müşterilerden kaynaklanan artan trafik, ek gelir fırsatı ve rekabet avantajı elde etmektedir. İade noktası statüsü aynı zamanda marka görünürlüğüne ve çevresel itibara katkı sağlamaktadır.
Kaynakça
- TÜÇA Basın Bülteni “İşletmeler İçin Depozito Sistemi’ne Kayıt Süreci Başladı”: https://tuca.gov.tr
- Türkiye Depozito Yönetim Sistemi Resmî Portalı: https://dbys.gov.tr
- DOA Tüketici Platformu: https://doa.gov.tr
- Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (26/6/2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete): https://www.resmigazete.gov.tr
- Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar: https://tuca.gov.tr
Yasal Uyarı
Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki/mali tavsiye niteliği taşımamaktadır. Kesin bilgi için ilgili kurum veya uzmanınıza danışmanız önerilir. kobitime.com bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan doğabilecek herhangi bir sonuçtan sorumlu tutulamaz. Hatalı bilgi bildirimi için iletisim@kobitime.com adresine yazabilirsiniz.
