Türkiye’de vergi denetiminde ezber bozan yeni bir dönem başladı: KURGAN Sistemi.
Eskiden vergi müfettişleri yıllar önceki defterleri incelerdi. Artık Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) sayesinde, siz faturayı kestiğiniz anda devletin “Yapay Zeka Radarına” giriyorsunuz.
Peki, iş dünyasının yeni gündemi olan KURGAN nedir? İşletmenizi “Riskli” durumuna düşmekten nasıl korursunuz ve kapınıza bir “İzah Yazısı” gelirse ne yapmalısınız?
Bu rehberde, Vergi Denetim Kurulu’nun (VDK) 1 Ekim 2025 itibarıyla devreye aldığı bu sistemi tüm detaylarıyla inceledik.
1. KURGAN Sistemi Nedir?
KURGAN (Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi); e-Fatura, banka hareketleri, tapu, gümrük ve SGK verilerini tek bir havuzda toplayıp yapay zeka ile analiz eden yeni nesil denetim mekanizmasıdır.
Sistemin temel amacı; özellikle sahte belge (naylon fatura) düzenleyenleri ve kullananları daha işin başındayken tespit etmek ve vergi kaybını önlemektir.
💡 Önemli Not: Piyasada dolaşan söylentilerin aksine “Kurgan Vergisi” diye bir vergi yoktur. KURGAN bir tahsilat kalemi değil, bir denetim ve risk belirleme sistemidir.
2. KURGAN Nasıl Çalışır? (Yapay Zeka Devrede)
Sistem, tıpkı bir doktorun tahlil sonuçlarına bakması gibi şirketinizin “Mali Sağlığını” tarar.
- Veri Toplama: Banka, POS, e-Belge ve beyannameleriniz anlık olarak çekilir.
- Modelleme: Yapay zeka, sektörünüzdeki “Normal” işletmeleri öğrenir. Sizin verilerinizde bir sapma varsa (Örn: Ciro patlarken personel sayısı aynı kalmışsa) “Alarm” verir.
- Risk Skorlaması: Şirketinize bir risk puanı verilir. Puan yüksekse “Denetim” veya “İzah Talebi” süreci başlar.
3. Kimler Risk Altında? (Dikkat Etmesi Gerekenler)
KURGAN, tüm mükellefleri kapsasa da bazı işletmeler mercek altındadır. Özellikle şu durumlarda sistemin radarına takılabilirsiniz:
- Yeni Kurulan Şirketler: Hızlı ciro artışı gösteren, sermayesi düşük ama işlem hacmi devasa olan yeni firmalar.
- KDV İadesi Alanlar: İade taleplerinde tutarsızlık olanlar.
- Riskli Zincir: Tedarikçileriniz arasında “sahte belgeci” olarak işaretlenmiş firmalar varsa, bu risk zincirleme olarak size de bulaşabilir.
4. KURGAN ve Sahte Fatura (Naylon Fatura) Tuzağı
KURGAN sisteminin en hassas olduğu nokta Sahte Belge kullanımıdır. Eskiden bir faturanın sahte olduğu 3-5 yıl sonraki incelemelerde ortaya çıkardı. Ancak KURGAN, tedarik zincirini (Malı kimden aldınız, o kimden aldı?) anlık olarak tarar.
Eğer mal aldığınız firma “Riskli Mükellef” havuzundaysa veya deposunda olmayan malı size satmış gibi gösteriyorsa (stok uyumsuzluğu), sistem bunu anında tespit eder.
⚠️ Kritik Uyarı: Yeni sistemde “Bilmiyordum, ben malı gerçekten aldım sandım” demek zorlaşacak. İşletmelerin “Basiretli Tüccar” gibi davranıp kimden mal aldığını kontrol etmesi bekleniyor.
Sahte faturanın ne olduğunu, nasıl tespit edileceğini ve cezalarını detaylı öğrenmek için Sahte Fatura Nedir? Cezası Ne Kadar? yazımızı mutlaka okuyun.
5. KURGAN Uyarısı Gelirse Ne Yapmalısınız?
Eğer sistem sizi “Riskli” görürse, vergi dairesinden bir bilgilendirme veya izah yazısı alabilirsiniz. Bu yazı “Ceza yedin” demek değildir, “Bir sorun var, açıkla” demektir.
İzlemeniz Gereken Adımlar:
- Panik Yapmayın: Yazıyı mali müşavirinizle detaylıca okuyun.
- İç İnceleme: Uyarıya konu olan faturaları, sözleşmeleri ve banka dekontlarını çıkarın.
- Düzeltme veya İzah: Eğer gerçekten bir hata varsa “Pişmanlık” hükümlerinden yararlanarak düzeltme beyannamesi verin. Eğer işleminiz gerçekse, kanıtlayıcı belgelerle (Nakliye fişi, teslim tutanağı vb.) izahınızı yapın.
6. Riskten Korunmak İçin 4 Altın Kural
“Ben dürüst çalışıyorum” demek yetmeyebilir; bunu sisteme de kanıtlamanız gerekir. İşletmenizi KURGAN’a hazırlamak için:
- Veriyi Tekleştirin: e-Fatura, POS ve Banka verilerinizin birbiriyle tutarlı olduğundan emin olun.
- Tedarikçinizi Tanıyın (KYC): Mal aldığınız firmanın vergi levhasını, faaliyet durumunu ve piyasa itibarını mutlaka sorgulayın.
- Ödemeleri Bankadan Yapın: Elden ödeme yapmaktan kaçının. Her faturanın karşılığında bir banka dekontu olması “Delil Zinciri” için hayatidir.
- Stok Tutarlılığı: Kaydi stoklarınız ile depodaki malın uyumlu olmasına özen gösterin.
Sıkça Sorulan Sorular
KURGAN sistemine takılırsam ne olur? Yüksek riskli bulunursanız, öncelikle izaha davet edilirsiniz. İzahınız yeterli görülmezse vergi incelemesi başlar. Sahte belge tespiti halinde 3 kat vergi ziyaı cezası ve 3 ila 8 yıl arası hapis cezası riski doğabilir.
Bu sistem müfettişlerin yerini mi alacak? Hayır. KURGAN, müfettişlere “Nereye bakması gerektiğini” söyleyen bir yardımcıdır. Kararı yine insanlar verir.
Sahte fatura kullanmadım ama tedarikçim sahteci çıktı, ne yapmalıyım? KURGAN zincirleme tarama yapar. Tedarikçiniz riskliyse sizi de etkiler. Bu durumda o firmadan aldığınız faturaları kayıtlarınızdan çıkarıp düzeltme beyannamesi vermeniz veya işlemin gerçekliğini (Ödeme dekontu, irsaliye vb.) ispatlamanız beklenir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Vergi mevzuatı karmaşık olabilir, resmi işlemleriniz için mutlaka Mali Müşavirinize danışınız. Detaylı bilgi için HMB Sahte Belgeyle Mücadele Rehberi‘ni inceleyebilirsiniz.
