Ticari hayata yeni atılan işletme sahiplerinin en sık sorduğu Stopaj Nedir? sorusu, vergi dünyasının en temel konularından biridir. Genellikle “Ben kiramı ödedim, neden bir de vergi ödüyorum?” şaşkınlığıyla karşılanan stopaj, aslında devletin vergiyi garanti altına alma yöntemidir.
Kobitime KOBİ Sözlük serimizin bu bölümünde; stopajın mantığını, kira ve maaş ödemelerinde nasıl hesaplandığını, sanal ofis avantajlarını ve 2025 yılındaki güncel oranları en sade haliyle anlatıyoruz. Bu yazımızda, işletme sahiplerinin merak ettiği stopaj nedir sorusuna en net yanıtları bulacaksınız.
Stopaj Nedir? (En Basit Tanımı)
Kökeni Fransızca “Stopage” kelimesinden gelen stopaj, kelime anlamı olarak “kaynağında kesme” demektir. Vergi hukukundaki karşılığı ise; gelirin sahibine ödenmeden önce, ödemeyi yapan kişi tarafından vergisinin kesilip devlete yatırılmasıdır.
Normalde vergiyi “geliri kazanan” öder. Ancak stopaj sisteminde devlet işi şansa bırakmaz; vergiyi, parayı ödeyen (işveren veya kiracı) kişiden peşin alır.
Örnek: Bir ofis kiraladınız. Mal sahibine kira öderken, devlet size şunu söyler: “Mal sahibine paranın tamamını verme. Onun ödemesi gereken Gelir Vergisini sen kes, gel bana yatır. Kalan parayı mal sahibine ver.” İşte bu kesintiye stopaj denir.
Stopajı Kim Öder?
Burada büyük bir kafa karışıklığı yaşanır. Stopajı vergi dairesine ödeyen (yatıran) kiracı veya işverendir. Ancak vergi aslında mal sahibinin veya çalışanın gelirinden kesilir.
Yani teknik olarak;
- Mükellef: Geliri elde eden (Mülk sahibi, personel, serbest meslek erbabı)
- Sorumlu: Vergiyi kesip yatıran (Kiracı şirket, İşveren)
Hangi Ödemelerde Stopaj Vardır?
Bir işletme sahibiyseniz, aşağıdaki ödemeleri yaparken stopaj kesintisi yapmak zorundasınız:
- Kira Ödemeleri: İş yeri olarak kiraladığınız gayrimenkuller için.
- Personel Maaşları: Çalışanlarınıza ödediğiniz ücretler üzerinden (Gelir Vergisi).
- Serbest Meslek Ödemeleri: Avukat, mali müşavir veya mühendislere yapılan ödemeler.
- Kâr Payı Dağıtımı: Şirket ortaklarına dağıtılan kâr payları.
2025 Güncel Stopaj Oranları
Stopaj oranları Gelir Vergisi Kanunu’na göre belirlenir ve ödeme türüne göre değişir. Detaylı oranlara ve mevzuata Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) Rehberler sayfasından ulaşabilirsiniz. İşletmelerin en sık karşılaştığı güncel oranlar şöyledir:
| Ödeme Türü | Stopaj Oranı | Kim Yapar? |
| İş Yeri Kira Ödemeleri | %20 | Kiracı Şirket |
| Serbest Meslek Ödemeleri | %20 | Hizmeti Alan Şirket |
| Personel Maaşları | %15 – %40 | İşveren (Dilime göre değişir) |
| Kâr Payı Dağıtımı | %10 | Şirket |
(Not: Bu oranlar yasal düzenlemelerle dönem dönem değişebilir. Örneğin pandemide kira stopajı geçici olarak %10’a düşürülmüştü, ancak şu an standart oran %20’dir.)
Örnek Hesaplama: Kira Stopajı Nasıl Hesaplanır?
Bir dükkan kiraladığınızı ve mülk sahibi ile Net 10.000 TL üzerinden anlaştığınızı varsayalım. Cebinizden çıkacak toplam para ve devlete ödeyeceğiniz stopajı şöyle hesaplarsınız:
Formül: Brüt Kira = Net Kira / 0,80
Stopaj hesaplaması her zaman brüt tutar üzerinden yapılır. Vergi hesaplamalarınızın temeli olan Matrah Nedir? konusunu doğru anlamanız, brüt kira hesabını yapmanızı kolaylaştırır.
- Net Kira: 10.000 TL (Mülk sahibinin cebine giren)
- Brüt Kira: 10.000 / 0,80 = 12.500 TL
- Stopaj Tutarı: 12.500 x %20 = 2.500 TL
Sonuç: Siz mülk sahibine 10.000 TL ödersiniz. Vergi dairesine ise “Muhtasar Beyanname” ile 2.500 TL stopaj ödersiniz. Dükkanın size toplam maliyeti 12.500 TL olur. Diğer muhasebe terimleri ve hesaplamalar için KOBİ Sözlük ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Kobitime Uyarısı: Kira kontratı yaparken anlaştığınız rakamın “Net” mi yoksa “Brüt” mü olduğu çok önemlidir. Eğer “Brüt 10.000 TL” diye anlaşırsanız, stopajı bu rakamın içinden düşerek mülk sahibine daha az ödeme yaparsınız (8.000 TL Kira + 2.000 TL Stopaj).
Editörün Tavsiyesi: “Stopaj, KDV, muhtasar derken bu hesaplamalarla manuel uğraşmak hata yapmanıza neden olabilir. Özellikle yeni kurulan şirketler için Paraşüt, Bizim Hesap veya Logo İşbaşı gibi ön muhasebe programları, kiranızı girdiğiniz anda stopajınızı otomatik hesaplar ve ödeme gününü size hatırlatır. Excel ile vakit kaybetmek yerine bu sistemleri denemenizi öneririz.”
Sanal Ofis ve Hazır Ofislerde Stopaj Var mı?
Geleneksel ofis kiralamaktan kaçınan ve maliyetlerini düşürmek isteyen KOBİ’ler ve girişimciler için sanal ofisler büyük bir avantaj sağlar. Eğer ofisinizi bir mülk sahibinden (şahıstan) kiralarsanız %20 stopaj ödemek zorundasınız.
Ancak bir Sanal Ofis veya Hazır Ofis firmasından hizmet alırsanız süreç değişir:
- Ofis firması size kiralama karşılığında bir “Hizmet Faturası” keser.
- Faturada sadece KDV (%20) yer alır.
- Karşılığında fatura aldığınız için ayrıca Stopaj ödemezsiniz.
Bu durum, özellikle yeni kurulan şahıs şirketleri ve limited şirketler için büyük bir maliyet avantajıdır. Hem stopaj yükünden kurtulursunuz hem de ödediğiniz faturayı gider göstererek KDV’den düşebilirsiniz.
Stopaj Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?
Stopajlar, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan edilir.
- Aylık Dönem: Genellikle izleyen ayın 26. günü akşamına kadar beyan edilir ve ödenir.
- Üç Aylık Dönem: Çalışan sayısı 10 kişiden az olan işletmeler, isterlerse 3 ayda bir beyanname verebilirler (Ocak-Nisan-Temmuz-Ekim aylarında).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Stopaj ödemezsem ne olur?
Stopajı beyan etmemek veya ödememek vergi kaçakçılığı suçuna girmez ancak “Vergi Ziyaı” cezası ve gecikme faizi ile karşılaşırsınız. Sorumluluk tamamen kiracı/işveren üzerindedir.
Konut kiralarında stopaj var mı?
Hayır. Vatandaşın oturmak için kiraladığı evde stopaj olmaz. Ancak şirketinize lojman olarak bir ev kiralarsanız stopaj ödemek zorundasınız.
Basit usul esnaf kira stopajı öder mi?
Hayır. Basit usule tabi mükelleflerin (taksici, berber vb.) kira ödemelerinde stopaj zorunluluğu yoktur.
Stopaj nedir ve vergi kesintisi nasıl yapılır konusundaki diğer sorularınızı yorumlarda bize iletebilirsiniz.
